home
Goudanet zoekt in
• de catalogi van bibliotheek, streekarchief en museum;
• lokale internetsites;
• Tidinge van die Goude (fulltext);
• de Schatkamer (fulltext);
• landelijke bronnen;
• nieuwsbrieven, publicaties e.d. van Goudse cultuurhistorische organisaties

Polders in Gouda


Dit dossier staat onder redactie van Cor Revet


Bij het woord "polders" zullen de meeste mensen denken aan het Hollandse polderlandschap, waar de Krimpenerwaard een mooi voorbeeld van is. Maar ook de bebouwde kom van Gouda kent polders.
Rond het jaar 1000 bestond de Hollandse bodem voor het grootste deel uit natte veengrond, een meters dik pakket van dood, niet-verteerd plantaardig materiaal. Op die veengrond waren in de loop der eeuwen dichte bossen ontstaan.


Bij de zogenaamde ontginning werd dat land in cultuur gebracht. De begroeiing werd verwijderd en lood­recht op een rivier werden landinwaarts sloten gegraven. Het water uit de bovenste veenlaag kon dan zijwaarts wegzakken naar de sloten en omdat het land en de sloten hoger lagen dan de rivier, konden de sloten dat extra water afvoeren op de rivier. Op het droge land konden vervolgens gewassen worden geteeld.


De ontwatering van het land had echter een ongewild effect. Doordat de bovenste laag van het land droog kwam te staan, kwam het veen in aanraking met de zuurstof in de lucht. Daardoor ging het veen alsnog verteren. Met een daling van de bodem als gevolg. Die bodemdaling bedroeg (en bedraagt nog steeds!) een paar millimeter per jaar, en over tientallen of zelfs honderden jaren telt dat aardig op. Het land zakte daardoor tot onder het niveau van de rivier, waardoor overstromingen dreigden en de natuurlijke afwatering van de sloten op de rivier onmogelijk werd.


Om toch droge voeten te houden werden polders ingericht. Grote stukken land werden omringd door dijken en werden daarmee afgesloten van de rivier. Polders werden zo een eigen waterstaatkundige eenheid. El­ke polder heeft een eigen waterpeil. Soms heeft een polder zelfs meerdere waterpeilen: zo'n polder is dan onderverdeeld in verschillende peilvakken met elk een apart peil.


Aanvankelijk konden poldersloten nog steeds lozen op de rivier. In de dijk werden namelijk sluisjes aange­bracht, die bij een lage waterstand van de rivier (getijdenrivier!) werden opengezet.

Maar met een toenemende bodemdaling werd dat op den duur onmogelijk: ook bij eb lag de rivier hoger dan het polderland. Voor de afvoer van overtollig water uit de polder werd daarom in Holland vanaf het begin van de 15e eeuw gebruik gemaakt van poldermolens. Vanaf de 19e eeuw werd hun taak over­genomen door stoomgemalen, vanaf de 20e eeuw door electrische gemalen.


In Nederland liggen ongeveer 3.000 polders. Een paar daarvan liggen in de bebouwde kom van Gouda, zoals de onderstaande kaart laat zien. Het is een detail van de waterstaatkundige indeling van het Hoogheemraadschap van Rijnland op 1 februari 2006.


Op de kaart worden de Goudse polders aangeduid met een afkorting. Deze afkortingen hebben de vol­gende betekenis:


[16-08-09] 440-polders5.jpg

[16-08-09] 440-polders.jpg

[12-08-09] 200-cor.jpg


Cor Revet



Reageer zelf op deze pagina
Schrijf een reactie








Warning: include(includes_html/footerlinkjes.php) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229

Warning: include(includes_html/footerlinkjes.php) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229

Warning: include() [function.include]: Failed opening 'includes_html/footerlinkjes.php' for inclusion (include_path='.:/var/php5/lib/php') in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229
X

nieuwsbrief

Meld je aan voor de digitale nieuwsbrief!