home
Goudanet zoekt in
• de catalogi van bibliotheek, streekarchief en museum;
• lokale internetsites;
• Tidinge van die Goude (fulltext);
• de Schatkamer (fulltext);
• landelijke bronnen;
• nieuwsbrieven, publicaties e.d. van Goudse cultuurhistorische organisaties

Inleiding Transport (scheepvaart) & Handel


Dit dossier staat onder redactie van Rob Vermeulen


Heeft scheepvaart in het 1000-jarige bestaan van Gouda een (belangrijke) rol gespeeld en zo ja, welke?


Gezien de ontstaansgeschiedenis van Gouda, een nederzetting ontstaan op de plaats waar de Gouwe en de Hollandse IJssel samenkwamen en nog steeds komen, zou het voor de hand liggen dat het antwoord "ja" moet zijn. Om dit antwoord te kunnen bevestigen zal een tocht door de geschiedschrijving noodzakelijk zijn. Al lezende in de geschriften die anderen hebben opgetekend kan geconcludeerd worden dat het antwoord zelfs met een volmondig ja kan worden bevestigd.


Gouda heeft in verschillende sectoren perioden van grote economische bloei gekend. In samenhang daarmee gold dit ook voor de scheepvaart en scheepsbouw*.

De ontwikkeling in de scheepvaart was nauw verbonden aan de behoefte van basis grondstoffen en de uit- en afvoer van eindproducten. Tot aan de 20e eeuw was men voor ("grootschalig") vervoer volledig afhankelijk van vervoer over water. Immers een behoorlijke infrastructuur in een goed wegennet bestond niet en het rollend vervoer beperkte zich tot handkarren en paard en wagen, hetgeen dus niet de ideale omstandigheden en transportmiddelen waren om grote hoeveelheden goederen over de weg en over lange afstanden te vervoeren. Niet alleen de transportbehoefte in eigen gelederen droeg bij aan de economische ontwikkeling van Gouda, ook de strategische ligging aan de samenvloeiing van de Gouwe en de IJssel, hetgeen een ideale situatie leek te zijn voor het heffen van tolgelden. Immers om van of naar het achterland te kunnen komen kon men vrijwel niet om Gouda heen of men moest de route over zee kiezen, dat in vroeger eeuwen met de stand van de toenmalige techniek zeker niet van gevaren, voor wat betreft natuurkrachten, was ontbloot. Daarnaast vormden de sluisgelden eveneens een belangrijke inkomstenbron voor de lokale schatkist.


Uiteindelijk heeft de scheepvaart in Gouda haar betekenis vrijwel geheel verloren. Hiervoor zijn verschillende oorzaken aan te geven. De voornaamste zijn: de afschaffing van de stedelijke privileges (tolheffing) in 1795, waardoor men niet meer verplicht werd van deze vaarroute(s) gebruik te maken, het beschikbaar komen van andere vaarroutes in combinatie met betere schepen, de constante situatie van de verzanding in de Hollandse IJssel, de combinatie van de nauwe grachten en de groter wordende schepen, zeker in de periode van de industriële revolutie, waarmee ook de kleinschaligheid uit de binnenstad verdween en de grootschalige productie naar de randen van de stad werd verplaatst, alsmede de ontwikkeling van de infrastructuur van transport over de weg en aanleg van railverbindingen. Echter de scheepvaart is niet geheel uit het straatbeeld verdwenen. Tot in de jaren zestig en begin jaren zeventig van de vorige eeuw kon men nog vrachtvervoer waarnemen in de singels van de stad. Daarbij kan gedacht worden aan zandvervoer voor de firma Nederhoff, die aan de Kattensingel een zandtrechter in gebruik had, aan Oliehandel Hoogendijk die met eigen schepen zijn bunkerschip in de Turfsingel en tankstation aan de Kerkhoflaan bevoorraadde en schepen die grondstoffen aanvoerden voor Gouda-Apollo/Unichema en het afmeren van enkele vrachtschepen bij de bushalte aan de Nieuwe Gouwe O.Z. hoek Bolwerk. Aardig is wellicht te vermelden uit de mond van een bewoonster van een woonark, dat met de bouw van de Steve Bikobrug in 1980 dergelijke scheepvaartbewegingen geheel zijn verdwenen.

De enige scheepvaart die sindsdien in de Goudse wateren is te vinden betreft de recreatieve vaart en de jaarlijkse intocht van Sint Nicolaas. Versterking van de recreatieve vaart in de jaren '90 werd ingezet met het plan Gouda Havenstad. Zodra de Zuidelijke Rondweg gereed is zal dit plan verder worden uitgewerkt met het in oude glorie herstellen van de verbinding van de Gouwe met de Hollandse IJssel.


In de volgende hoofdstukken zal ruwweg per 2- eeuwse periode de ontwikkeling van de scheepvaart in en rondom Gouda nader worden beschreven.


* zie hoofdstuk scheepsbouw

[16-08-09] 200-rob.jpg

Rob Vermeulen



Reageer zelf op deze pagina
Schrijf een reactie








Warning: include(includes_html/footerlinkjes.php) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229

Warning: include(includes_html/footerlinkjes.php) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229

Warning: include() [function.include]: Failed opening 'includes_html/footerlinkjes.php' for inclusion (include_path='.:/var/php5/lib/php') in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229
X

nieuwsbrief

Meld je aan voor de digitale nieuwsbrief!