home
Goudanet zoekt in
• de catalogi van bibliotheek, streekarchief en museum;
• lokale internetsites;
• Tidinge van die Goude (fulltext);
• de Schatkamer (fulltext);
• landelijke bronnen;
• nieuwsbrieven, publicaties e.d. van Goudse cultuurhistorische organisaties

17de en 18de eeuw


Na de neergang van de bier- en lakennijverheid in de vorige eeuw en de afhankelijkheid van de turf, leefde in de 17e en 18e eeuw de Goudse economie weer op. De aardewerkindustrie maakte zijn opgang evenals de lijndraaierij. De laatste produceerde netten, touwen en zeilen ten behoeve van de scheepvaart, met name die naar de Oostzee en Oost-Indië alsmede voor de (haring) visserij.
De Noord-Zuid scheepvaart werd min of meer gedwongen gebruik te maken van de route over Gouda. Echter deze machtspositie verloor Gouda in genoemde periode weer even snel, doordat de grote handelssteden hiertegen in het verweer kwamen. Ook de achteruitgang aan het eind van de 17e eeuw van Amsterdam als wereldcentrum van de goederenhandel had direct invloed op de Hollandse scheepvaart en in de 18e eeuw had de inkrimping van de haringvloot merkbare gevolgen voor de Goudse lijndraaierijen.


In de 17e eeuw kwam de trekvaart in opgang. Dankzij smalle, lage en voorspelbaar snelle schuiten en goedgeorganiseerde paardentractie ontwikkelde deze vorm van transport tot een superieur vervoerssysteem, waaraan het wegtransport in die tijd niet kon tippen. Een groot voordeel van deze schuiten was, dat zij gebruik kon maken van kleine en smalle sluizen en daarvan telde Gouda er het nodige. Tevens werden in dit tijdsgewricht vele nieuwe (trek-) vaarten gegraven die de Hollandsche steden met elkaar verbond.


Samen met de gemeente Oudewater sprak Gouda in de 17e en 18e eeuw een duchtig woordje mee in marinezaken. Gouda leverde een aandeel in de oorlogsvloten en bemanning. In de jaren 1665/66 werden vanuit Gouda 5000 bootsgezellen en matrozen ingezet. Niet alleen in deze periode droeg Gouda haar steentje bij, zo ook leverde Gouda al in 1477 het oorlogsschip Valent om een bijdrage te leveren aan de bescherming van Holland en Vlaanderen tegen Frankrijk. In de Joncker Fransenoorlog van 1488-1492 had Gouda volgens schattingen 3 tot 7 oorlogsschepen in de vaart.


De binnenvaart vormde enkele eeuwen lang een belangrijke inkomstenbron voor de Gouwenaars. Jaarlijks passeerden immers 8-10.000 schepen de Goudse sluizen. Behalve de opbrengsten van lig- en sluisgelden besteedden de schippers tijdens het wachten en schutten de nodige gelden bij de plaatselijke middenstand. Ook onderhoud- en reparatiewerkzaamheden werden op diverse werven uitgevoerd. In de hoogtijdagen telde Gouda maar liefst 10 scheepswerven (1616-1619). Dit aantal werd mede veroorzaakt door boeteoplegging als men geen gebruik maakte van deze Goudse ambachtslieden. Desondanks was de concurrentie met omliggende plaatsen groot en was het aantal werven in 1786 gehalveerd. De werfjes kon men aantreffen langs IJssel en Gouwe, zoals: Dijkspoort, omgeving kasteel en Potterspoort.


Gouda kende diverse schippersgilden; het Grootschippersgilde (278 schepen in het eerste kwart van de 17e eeuw), het Kleinschippersgilde (26 leden dat in 1742 was gegroeid tot 45) en het Schuitenvoerdersgilde. Daarin waren de beurtschippers verenigd die lijndiensten onderhielden met Amsterdam en Leiden.

Reageer zelf op deze pagina
Schrijf een reactie








Warning: include(includes_html/footerlinkjes.php) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229

Warning: include(includes_html/footerlinkjes.php) [function.include]: failed to open stream: No such file or directory in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229

Warning: include() [function.include]: Failed opening 'includes_html/footerlinkjes.php' for inclusion (include_path='.:/var/php5/lib/php') in /srv/pimbol/www/dossiers.goudanet.nl/dossiers.php on line 229
X

nieuwsbrief

Meld je aan voor de digitale nieuwsbrief!